fbpx

Prewencja i profilaktyka bezdomności (2009)

Organizacje zrzeszone w Pomorskim Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności temat prewencji i profilaktyki bezdomności w roku 2009 uczyniły tematem przewodnim swojej pracy (temat roczny).

W ramach tematu rocznego, poświęconego profilaktyce bezdomności, zrealizowane zostały cztery seminaria, powstał tutaj zaprezentowany raport tematyczny, opublikowany w wydawnictwie „Forum O bezdomności bez lęku”, prowadzona była praca grup eksperckich i zostanie zrealizowana konferencja podsumowująca rok (maj 2010).

Zrealizowane seminaria, ich tematyka, przebieg oraz powstałe w toku debaty rekomendacje w dużej mierze wyznaczają strukturę raportu w zakresie prewencji bezdomności. W każdym z seminariów udział wzięło ponad 50 osób, staraliśmy się zapraszać na te seminaria – oczywiście poza członkami PFWB –  ekspertów spoza Forum zgodnie z wybraną problematyką seminaryjną.

  • Z raportem rocznym 2009 podsumowującym prace nad zagadnieniem zapobiegania bezdomności można zapoznać się tutaj.

Pierwsze seminarium poświęcone zostało tematyce „Profilaktyka bezdomności kobiet i dzieci” (26.03.2009 Gdynia), drugie seminarium zatytułowane zostało „Mieszkalnictwo i zadłużenia” (17.06.2009 Słupsku). Trzecie seminariów poświęcone zostało tematyce „Zatrudnienie i aktywizacja zawodowa osób wykluczonych jako element przeciwdziałania zjawisku bezdomności” (24.09.2009 Człuchów). Czwarte i ostatnie seminarium, zrealizowane zostało 15 grudnia 2009 roku w Nowym Dworze Gdańskim zatytułowane zostało „Profilaktyka i walka z uzależnieniem od alkoholu jako element przeciwdziałania bezdomności”.

Tematyka seminariów podyktowana została strategicznymi potrzebami członków PFWB, poruszenia wybranych zagadnień oraz wypracowania odpowiednich rekomendacji w kontekście prewencji.  Każda z wybranych tematyk wydaje się kluczowa dla prewencji bezdomności, w opinii członków w tych właśnie obszarach istnieje najwięcej luk, brakuje spójnej polityki a same problemy są newralgiczne dla zwiększania skali zjawiska bezdomności. Poniżej pozwalamy sobie  uzasadnić dlaczego wybraliśmy konkretne zjawiska i problemy powiązane z zapobieganiem bezdomności.

Dlaczego prewencja bezdomności kobiet i dzieci?

Kobiety i dzieci stanowią niemal 25% zbiorowości ludzi bezdomnych. Niemal 80% kobiet doświadcza bezdomności z powodu przemocy domowej, wypędzenia i wymeldowania. Tylko niecałe 10% kobiet doświadcza bezdomności ulicznej. Kobiety i dzieci przebywają przede wszystkim w placówkach (schroniskach). Bezdomność kobiet i dzieci jest zagadnieniem niezwykle złożonym, jednocześnie proces wychodzenia i usamodzielniania tych osób dla wielu służb polityki społecznej jest olbrzymim wyzwaniem. Wyzwaniem niezwykle pracochłonnym i ekonomicznie kosztownym. W opinii członków Forum należy uczynić więcej, aby zapobiegać bezdomności kobiet i dzieci, szczególnie w obszarze zwalczania przemocy domowej oraz rozwiązywania konfliktów rodzinnych. Istnienie i funkcjonowanie placówek dla kobiet z dziećmi jest smutną koniecznością, natomiast wiele można uczynić, aby kobiety i dzieci lepiej chronić przed zagrożeniem doświadczania bezdomności.

Dlaczego zatrudnienie i aktywizacja zawodowa osób wykluczonych jako element przeciwdziałania zjawisku bezdomności?

Doświadczenie wielu organizacji i instytucji pokazuje, że praca i aktywność zawodowa jest z jednej strony kluczowym elementem procesu wychodzenia z bezdomności, ale także fundamentalną kwestią w zakresie przeciwdziałania bezdomności. Dostępność pracy, jej jakość, dopasowanie charakteru pracy do możliwości i aspiracji, w końcu samo wynagrodzenie i stabilność zatrudnienia jest kluczowym czynnikiem zapobiegającym kryzysom i sytuacjom, które w konsekwencji mogą prowadzić do bezdomności. Funkcjonowanie, dostępność i jakość wielu instrumentów rynku pracy odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu bezdomności.

Dlaczego mieszkalnictwo i zadłużenia?

Mieszkalnictwo jest fundamentalną kwestią w zakresie przeciwdziałania bezdomności. Trudna sytuacja mieszkaniowa, wykluczenie i deprywacja mieszkaniowa powiązane są bezpośrednio ze skalą zjawiska bezdomności. Dostępność, struktura mieszkań, ich standard ma olbrzymi wpływ na ilość potencjalnie zagrożonych bezdomnością osób. Kwestia zadłużeń i ich regulowania, w związku z tym, że ponad połowa ludzi bezdomnych ma różnego rodzaju zadłużenia, wydaje się także kwestią fundamentalną dla przeciwdziałania bezdomności.  W opinii ekspertów Pomorskiego Forum brak spójnej polityki mieszkaniowej w Polsce ma bezpośredni wpływ na skalę i charakter zjawiska bezdomności. Wierzymy jednak, że wprowadzanie innowacyjnych projektów mieszkaniowych, tworzenie systemów redukowania zadłużeń, inwestowanie w mieszkalnictwo publiczne i społeczne, wdrażanie odpowiedniej polityki eksmisyjnej przyczyni się do rozwiązywania problemu bezdomności.

Dlaczego profilaktyka i walka z uzależnieniem od alkoholu jako element przeciwdziałania bezdomności?

Badania, od wielu lat realizowane przez Pomorskie Forum oraz doświadczenia wielu ekspertów pokazują, że uzależnienia, a szczególnie uzależnienie od alkoholu jest jednym z głównych powodów doświadczania sytuacji bezdomności. Problemy alkoholowe, w konsekwencji rozpad rodziny, zadłużenie i inne reperkusje mogą wprost prowadzić do bezdomności. Problem alkoholowy jest jednocześnie jedną z głównych trudności w samym wychodzeniu z bezdomności. Wychodzimy z założenia, że sprawny system, profesjonalne wsparcie, skuteczna i niekiedy długoterminowa terapia to kluczowe czynniki zapobiegania bezdomności wielu osób uzależnionych. Ponadto sama profilaktyka uzależnień prowadzona poprzez działania edukacyjne i informacyjne, ma niebagatelny wpływ na prewencję  bezdomności. Jesteśmy przekonani, że w wielu sytuacjach odpowiednio reagując na sytuację uzależnienia, tworząc i usprawniając cały system walki z uzależnieniem od alkoholu bylibyśmy w stanie skuteczniej zapobiegać bezdomności.

Mamy świadomość, że opisane powyżej, poruszane podczas seminariów zagadnienia nie wyczerpują bogactwa problemów powiązanych z przeciwdziałaniem bezdomności. Naturalnie w trakcie całego roku nie udało się poruszyć i zgłębić wszystkich zagadnień związanych z zapobieganiem bezdomności.

Problemy związane ze służbą zdrowia, systemem edukacji czy wymiarem sprawiedliwości mają wymierny wpływ na zjawisko bezdomności, jakkolwiek praca nad tymi obszarami będzie w ramach Forum kontynuowana. Niemniej jednak raport niniejszy poświęcony problematyce zapobiegania bezdomności w mniejszym lub większym zakresie porusza także zagadnienia spoza zainteresowań seminaryjnych, odnosząc się do innych, wcześniej wypracowanych przez PFWB stanowisk czy istniejącej literatury.

Podczas seminariów zapraszaliśmy do międzysektorowej i międzywydziałowej debaty o działaniach, które realnie mogą zapobiegać bezdomności. Pragnęliśmy razem dyskutować o tym jakich instrumentów i narzędzi wykorzystywać do zmniejszania ryzyka bezdomności. Zebranie różnych perspektyw oraz opinii wymiernie pomogło przy formułowaniu rekomendacji systemowych ukierunkowanych na rozwiązywanie problemu bezdomności. Cieszymy się, że możemy zaprezentować niniejszy raport, zawierający tak dobrą diagnozę newralgicznych obszarów przyczyniających się do zwiększania skali bezdomności oraz tak precyzyjne rekomendacje i wskazówki do tworzenia systemu prewencji bezdomności.

  1. Prewencja i profilaktyka bezdomności – raport Rok Tematyczny Pomorskiego Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności 2009 (red.) Piotr Olech – Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności (Olech_P__Zapobieganie_bezdomnosci)

Materiały z seminariów:

  1. „Profilaktyka bezdomności kobiet i dzieci” (26.03.2009 Gdynia)
  2. „Mieszkalnictwo i zadłużenia” (17.06.2009 Słupsku)
  3. „Zatrudnienie i aktywizacja zawodowa osób wykluczonych jako element przeciwdziałania zjawisku bezdomności” (24.09.2009 Człuchów)
  4. „Profilaktyka i walka z uzależnieniem od alkoholu jako element przeciwdziałania bezdomności” (15.12.2009 Nowy Dwór Gdański)

Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności (PFWB) to międzysektorowe Partnerstwo podmiotów zajmujących się problematyką bezdomności. Ustanowione w celu ich integracji, wymiany myśli, idei i doświadczeń oraz kreowania i wspierania systemu polityki społecznej, aby skutecznie rozwiązywać problem bezdomności oraz łagodzić jego skutki.