Gdańska karta praw osób bezdomnych

Jest to dokument, który zawiera szereg zobowiązań organów władz publicznych do przestrzegania podstawowych praw osób dotkniętych kryzysem bezdomności. Został przygotowany przez europejską organizację FEANTSA (pol. Europejska Federacja Krajowych Organizacji Pracujących z Ludźmi Bezdomnymi).

W gdańsku został powołany zespół, składający się z przedstawicieli Urzędu Miasta Gdańska, MOPR, Służb Mundurowych oraz Organizacji Pozarządowych, który podjął się wypracowania gdańskiej Karty.

Rzecznik Praw Obywatelskich zachęca samorządy do wprowadzenia owej Katy. Miasto Gdańsk w trosce o wszystkich gdańszczan, niezależnie od ich sytuacji życiowych. W dniu 27 lutego 2020r. na Sesji Rady Miasta, jednogłośnie uchwaliło przyjęcie Karty Praw Osób Bezdomnych, aby ułatwić wszystkim dostęp do korzystania ze swoich praw.

Karta Praw Osób Bezdomnych stanowi deklarację gminy, że obowiązujące na jej terenie procedury ( a także procedury organizacji działających na jej zlecenie ) będą zgodnie z zapisami Karty, której postanowienia znajdą swoje odzwierciedlenie w praktyce działalności pracowników samorządowych oraz podmiotów działających na ich zlecenie ( w tym służb medycznych oraz mundurowych).

Przed uchwaleniem dokumentu przeprowadzone zostały konsultacje z osobami doświadczającymi bezdomności w Gdańsku. Spotkania odbyły się w trzech gdańskich placówkach dla osób bezdomnych. W konsultacjach wzięło udział ok 100 osób, a następnie zostały uwzględnione ich uwagi.

ZAPISY GDAŃSKIEJ KARTY PRAW OSÓB BEZDOMNYCH

I. Najważniejszym prawem osoby w kryzysie bezdomności jest prawo do wyjścia z bezdomności. Usługi umożliwiające dostęp do odpowiednich rozwiązań opartych na mieszkaniach muszą być dostępne dla wszystkich doświadczających bezdomności. Rada Miasta we współpracy z właściwymi organami władzy publicznej będzie działać na rzecz zapewnienia takiej liczby rozwiązań mieszkaniowych, która pozwoli zaspokoić istniejące potrzeby mieszkaniowe.

II. W sytuacji, gdy niemożliwe jest niezwłoczne zapewnienie mieszkania każdej osobie doświadczającej bezdomności należy zagwarantować każdej osobie dostęp do tymczasowego schronienia, zgodnego z obowiązującymi standardami. Rada Miasta zobowiązuje się współpracować z innymi właściwymi organami publicznymi na rzecz zapewnienia takiej liczby miejsc tymczasowego schronienia, która wystarczy dla wszystkich potrzebujących, tak aby nikt nie musiał spać bez dachu nad głową ani bez własnego łóżka.

III.  Osoby doświadczające bezdomności mają prawo do korzystania z przestrzeni publicznej oraz do swobodnego poruszania się w niej, nie doznając w tym zakresie większych ograniczeń niż te które odnoszą się do całości społeczeństwa.

IV.  Rada zobowiązuje się zapewnić, by pracownicy świadczący usługi szanowali prawo do równego traktowania wszystkich ludzi, nie dyskryminując osób nie mających domu

V.  Osoby w kryzysie bezdomności często doświadczają naruszeń swoich praw, z uwagi na to, że nie są one w stanie podać swojego adresu korespondencyjnego. Rada zobowiązuje się zapewnić osobom doświadczającym bezdomności możliwość korzystania z adresu korespondencyjnego, jeżeli taka forma pomocy jest im niezbędna.

VI. Rada zobowiązuje się zapewnić prawo dostępu do podstawowych, publicznie dostępnych, urządzeń sanitarnych: bieżącej wody (kranów z wodą pitną), pryszniców i toalet umożliwiających utrzymanie poziomu higieny gwarantującego zachowanie godności człowieka.

VII. Prawo do usług ratujących życie: pomocy społecznej, służby zdrowia, policji i straży pożarnej na takich samych warunkach, jak w przypadku pozostałych mieszkańców, bez dyskryminacji ze względu na sytuację mieszkaniową lub wygląd zewnętrzny.

VIII. Prawo do udziału w wyborach i związanego z tym wpisania do rejestru wyborców oraz otrzymania niezbędnych dokumentów umożliwiających potwierdzenie tożsamości podczas głosowania w wyborach, bez dyskryminacji ze względu na sytuację mieszkaniową.

IX. Prawo do ochrony danych osobowych, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

X. Prawo do prywatności musi być szanowane i chronione w najszerszym możliwym zakresie we wszystkich miejscach w których przebywają i zamieszkują osoby doświadczające bezdomności, z wyłączeniem sytuacji zagrażających bezpieczeństwu innych osób. Rada zobowiązuje się dążyć do pełnej realizacji tego prawa we wszystkich udostępnianych oraz nadzorowanych przez siebie miejscach tymczasowego schronienia.

XI. Prawo do podejmowania czynności niezbędnych do przetrwania (w graniach prawa). Dążąc do tego, by nikt nie był zmuszony do podejmowania takich czynności uznajemy, że praktyki te same w sobie nie powinny być kryminalizowane.

Poradnik wdrażania Karty praw osób w kryzysie bezdomności dla podmiotów społecznych